3.Vinger aan de pols
Foto © Isaac Ponseele
Als departement willen we weten wat er leeft bij onze sectoren. Zo spelen we in op nieuwe noden of evoluties en stemmen het beleid daarop af. Dat deden we in 2025 onder meer met nieuwe herkenningstekens voor ons beschermd erfgoed, de eerste meerjarige subsidies voor amateurkunstengroepen en een nieuw actieplan om Vlamingen online weerbaar te maken.
3.1 Nieuwe herkenningstekens maken cultureel erfgoed zichtbaar
3.2 Drie jaar steun voor tien ambitieuze amateurkunstengroepen
3.3 Actieplan Mediawijsheid legt basis voor een veilig en weerbaar digitaal Vlaanderen
3.4 GAME ON: gaming als sociale motor in het jeugdwerk
3.5 Dertig nieuwe kunstwerken versterken Collectie Vlaamse Gemeenschap
3.6 Peer support als antwoord op grensoverschrijdend gedrag in de cultuursector
3.7 Horizon 2035: koers zetten naar het cultuurbeleid van morgen
3.1 Nieuwe herkenningstekens maken cultureel erfgoed zichtbaar
In de zomer van 2025 lanceerde het Departement Cultuur, Jeugd en Media zes nieuwe herkenningstekens voor het Vlaamse cultureelerfgoedbeleid. Met één uniforme stijl maken ze erkend en beschermd cultureel erfgoed zichtbaar en herkenbaar voor iedereen. De tekens zorgen ook voor een heldere en eenduidige communicatie over de erkenning en bescherming van erfgoed, zowel binnen de sector als naar het brede publiek.
Naar een visueel herkenbaar geheel
De nieuwe tekens sluiten aan bij de huisstijl van de Vlaamse overheid. Ze gebruiken dezelfde kleuren, hetzelfde lettertype en het bekende leeuwtje. Bij het ontwerp stond één doel centraal: iedereen – van erfgoedliefhebber tot toevallige voorbijganger – moet in één oogopslag kunnen zien dat het om erkend of beschermd cultureel erfgoed gaat.
Vroeger gebruikte elke erfgoedcategorie een eigen stijl. Met de nieuwe tekens herkent het publiek makkelijker dat ze allemaal deel uitmaken van hetzelfde Vlaamse cultureelerfgoedbeleid.
Foto © Red Star Line Museum
Zichtbaarheid met zes tekens
De zes nieuwe herkenningstekens staan elk voor een specifiek onderdeel van het cultureelerfgoedbeleid:
Met de nieuwe tekens worden meer dan duizend publiek toegankelijke beschermde topstukken, ruim honderd erkende organisaties en tal van erkende elementen immaterieel cultureel erfgoed extra in de verf gezet.
Cultureel erfgoed valt op in het straatbeeld en online
De tekens duiken meer en meer op in het straatbeeld en online.
- Erkende musea, erfgoedbibliotheken en culturele archieven maken hun kwalitatieve werking zichtbaar met een weerbestendig muurplaatje. De minister reikte de eerste plaatjes in september uit aan zes nieuwe erkende organisaties.
- In oktober wapperden de eerste vlaggen op de hondenzwemming in Sint-Baafs-Vijve.
- Het eerste herkenningsteken voor topstukken werd bij de gouden sieraden uit Tremelo geplaatst, te bewonderen in het Gallo-Romeins museum in Tongeren.
Daarnaast zijn de tekens digitaal beschikbaar voor websites, drukwerk of sociale media.
Meer dan een symbool
Met de nieuwe herkenningstekens geven we het cultureelerfgoedbeleid een gezicht dat herkenbaar is voor iedereen. Ze zijn meer dan symbolen: ze verbinden mensen, beheerders, organisaties en gemeenschappen en zetten erkend en beschermd cultureel erfgoed in de kijker.
Foto © Hondenzwemming Sint Baafs Vijve
Krakeel Tartuffe - Foto © Sophie Callewaert
3.2 Drie jaar steun voor tien ambitieuze amateurkunstengroepen
Een primeur voor de amateurkunstensector: de Vlaamse overheid kent voor het eerst een meerjarige subsidie toe aan tien ambitieuze amateurkunstengroepen. Die steun is bedoeld om talentontwikkeling en artistieke groei te stimuleren. Samen ontvangen ze een bedrag van 242.000 euro voor de volle drie jaar.
Nieuw decreet biedt nieuwe kansen
Het nieuwe Amateurkunstendecreet van 8 maart 2024 voorziet voor het eerst meerjarige werkingssubsidies voor amateurkunstengroepen. Daarmee ondersteunt de Vlaamse overheid groepen met hoge artistieke ambities die kans maken in heel Vlaanderen door te breken. De geselecteerde groepen ontvangen drie jaar lang een jaarlijkse subsidie tussen 5.000 en 10.000 euro voor hun werking en activiteiten. Met die steun kunnen ze verder inzetten op talentontwikkeling en de kwaliteit van hun werking een boost geven.
Video © VRT NWS
Selectie na grondige beoordeling
Bij de allereerste ronde – deadline 1 februari 2025 – dienden 25 amateurkunstengroepen een subsidieaanvraag in. Op basis van het advies van de expertencommissie selecteerde de minister tien ambitieuze groepen. Ze worden gesubsidieerd voor de periode van 1 september 2025 tot en met 31 augustus 2028.
De goedgekeurde dossiers komen uit drie disciplines: koor, instrumentale muziek en theater. Ook voor andere amateurkunstvormen zoals foto, film en dans werden aanvragen ingediend, maar die dossiers voldeden minder op het vlak van planning of inhoud.
Wie krijgt een subsidie?
Drie koren
- Arte Musicale (Gent) wil de komende jaren zijn internationale uitstraling versterken. Het koor start ook met een mentorprogramma voor dirigenten en wil zo het aantal vaste dirigenten binnen zijn werking vergroten.
- Camerata Aetas Nova (Leuven) gaat aan de slag met drie nieuwe composities van verschillende componisten. Het koor wil ook inzetten op alle aspecten van zang (van a capella tot concerten met orkest) en zo de kwaliteit van zijn producties verhogen. Verder wordt het bestuur versterkt om de toekomstige werking goed te ondersteunen.
- Chamber Choir Flanders (Mechelen) wil zijn hoge niveau vasthouden en verder aanscherpen. Het koor ontwikkelt een eigen programma met maatschappelijk relevante thema’s en neemt deel aan enkele koorwedstrijden in het buitenland. De komende jaren werkt het samen met andere koren in binnen- en buitenland aan een nieuw repertoire.
Krakeel Tartuffe - Foto © Sophie Callewaert
Drie instrumentale muziekgroepen
- Fanfare Toeterdonk (Haacht) wil de fanfarecultuur promoten door samen te werken met het deeltijds kunstonderwijs en professionele partners. Samen met een theatermaker en jonge componisten zetten ze nieuwe producties op.
- ’t Mouvement (Gent) wil met zijn bigband buiten de Gentse comfortzone treden en gaat op zoek naar nieuwe speelplekken. De groep kiest voor een nieuw, eigen repertoire met jonge Vlaamse en Belgische componisten. Via deelname aan wedstrijden en samenwerkingen met andere amateur- en professionele muzikanten wil de band het speelniveau verhogen. Ook de organisatorische werking wordt versterkt.
- Brazzmatazz (Gent) brengt amateur- en meer ervaren muzikanten samen in een unieke steampunk-brassband. De groep versterkt haar organisatorische werking en scherpt haar bijzondere brassbandconcept verder aan.
Video © Brazzmatazz
Vier theatergezelschappen
- D°Effekt (Elsene) wil zich laten inspireren en begeleiden door jonge en professionele theatermakers. Naast het podium wil het gezelschap volop investeren in decorbouw, lichttechniek en kostumering. Zo willen ze straffe voorstellingen maken waarin vakmanschap en verbeelding hand in hand gaan.
- De Andies (Jette) wil samenwerken met andere amateurgezelschappen en nieuwe speler-makers aantrekken. Met open repetities creëren ze een veilige plek waar iedereen kan experimenteren en van elkaar kan leren. Via coaching door ervaren regisseurs en samenwerkingen met professionele acteurs tillen ze hun artistieke avontuur naar een hoger niveau.
- De Waanzin (Gent) wil met nieuwe producties schitteren op toonaangevende festivals zoals Spots Op West en het Landjuweelfestival. Daarvoor is het gezelschap op zoek naar partners buiten Gent en de eigen context. Professionele begeleiding op en naast het podium staat centraal. Via open masterclasses in acteren, decorbouw, kostumering en lichttechniek willen ze hun artistieke en technische kennis uitbreiden en delen met anderen.
- Theater Krakeel (Gent) blijft eigenzinnige producties maken, maar wil ook samenwerking binnen de sector stimuleren. Het gezelschap deelt zijn eigen theaterplek met andere amateurkunstorganisaties en wisselt spelers, decor en techniek uit met andere theaters. Met open masterclasses en opleidingen proberen ze mensen uit het vrijetijdscircuit aan te trekken. Hun eigen producties tillen ze naar een hoger niveau door samen te werken met professionele regisseurs.
Foto © Fanfare Toeterdonk
Volgende indienronde in 2026
Heb je zelf ambitieuze plannen met jouw amateurkunstengroep? Neem dan snel een kijkje op de website van het Departement Cultuur, Jeugd en Media. Misschien kom je wel in aanmerking voor een subsidie. De volgende deadline voor subsidieaanvragen is 1 juli 2026.
JEF - Foto © Maruszak
3.3 Actieplan Mediawijsheid legt basis voor een veilig en weerbaar digitaal Vlaanderen
De digitale wereld biedt vele kansen, maar brengt ook nieuwe risico’s en uitdagingen mee. Met het Vlaams Actieplan Mediawijsheid (2026-2029) – ook het Actieplan Veilig Online genoemd – wil de Vlaamse overheid iedere Vlaming digitaal weerbaar maken. Het plan beschermt burgers tegen schadelijke onlinepraktijken en versterkt hun kennis en vaardigheden.
Waarom dit actieplan nodig is
Technologie en media zijn overal. Ze verbinden mensen, stimuleren creativiteit en maken kennis toegankelijk. Maar er zijn ook risico’s, zoals desinformatie, online radicalisering of oplichting. Niet iedereen is even weerbaar: vooral jongeren en kwetsbare groepen lopen meer risico op negatieve effecten. Daarom zet de Vlaamse overheid in op bescherming en versterking: duidelijke regels en handhaving voor platformen en meer mediawijsheid voor burgers.
JEF - Foto © Maruszak
Vijf krachtlijnen voor een veilig online Vlaanderen
1. Platformen verantwoordelijk houden
Vlaanderen wil dat platformen de Europese en nationale regels die minderjarigen online beschermen, strikt naleven. Platformen moeten zorgen voor
- effectieve leeftijdscontrole en een leeftijdsgepast ontwerp;
- aanbevelingssystemen die niet gebaseerd zijn op profilering;
- transparantie over algoritmes.
Deze krachtlijn legt de nadruk op controle, handhaving en duidelijke communicatie over bestaande regels.
2. Schadelijke praktijken aanpakken
Vlaanderen onderneemt actie tegen schadelijke onlinepraktijken, zoals seksuele afpersing, grooming, deepnudes, doxing en ander misbruik. Het uitgangspunt is eenvoudig: wat offline illegaal is, is ook online illegaal.
Met deze krachtlijn onderzoeken we waar bijkomende regels of maatregelen noodzakelijk zijn om burgers beter te beschermen.
3. Iedereen digitaal weerbaar en mediawijs maken
Mediawijsheid is vandaag een noodzakelijke basiscompetentie voor jongeren, volwassenen en senioren. Daarom investeert Vlaanderen in
- opleiding en educatief materiaal voor alle leeftijden;
- publiekscampagnes over mediawijsheid;
- educatieve tools om manipulatie, deepfakes en AI-gegenereerde misinformatie te herkennen.
Met deze krachtlijn leren we burgers kritisch omgaan met informatie.
JEF - Foto © Maruszak
4. Betrouwbare informatie voorzien
Vlaanderen wil het vertrouwen van burgers in informatie verhogen. Dat doen we op twee fronten:
- De overheid, nieuwsmedia en de VRT in het bijzonder moeten betrouwbare en begrijpelijke informatie voorzien.
- We helpen burgers complexe digitale fenomenen zoals artificiële intelligentie en algoritmes beter in te schatten.
Met deze krachtlijn versterken we dat vertrouwen en ondersteunen we een goed geïnformeerd publiek debat.
5. Ouders, leerkrachten en opvoeders betrekken
Ouders, leerkrachten en opvoeders spelen een sleutelrol in het aanleren van een gezond en veilig mediagebruik bij (hun) kinderen. Vlaanderen wil hen daarin ondersteunen door
- meer praktische tools en vormingsinitiatieven aan te bieden;
- ruimte te creëren voor uitwisseling van ervaringen;
- instrumenten te voorzien om met kinderen te praten over schermtijd, digitale grenzen, privacy, sociale druk en online veiligheid.
Met deze krachtlijn versterken we de competenties van ouders, leerkrachten en opvoeders.
JEF - Foto © Isaac Ponseele
Samen sterk in een digitaal Vlaanderen
Het Actieplan Mediawijsheid bundelt de krachten van verschillende beleidsdomeinen – Media, Onderwijs, Jeugd, Welzijn, Gelijke Kansen, Innovatie en Digitalisering, Justitie – en een breed netwerk van partners zoals het Vlaams Kenniscentrum Mediawijs, De Ambrassade, de Vlaamse Jeugdraad, onderzoekers, het jeugdwerk, de VRT en vele anderen. Deze geïntegreerde aanpak zorgt voor kennisdeling, samenwerking en beleidsafstemming.
Zo speelt Vlaanderen in op de snel evoluerende digitale wereld en zorgt het ervoor dat iedereen actief, creatief, kritisch en bewust kan deelnemen aan de digitale samenleving.
JEF - Foto © Isaac Ponseele
3.4 GAME ON: gaming als sociale motor in het jeugdwerk
Gaming is niet meer weg te denken uit het leven van kinderen en jongeren. Het project GAME ON van JEF toont dat gaming ook in het jeugdwerk een plek verdient. Gaming stimuleert immers sociale interactie, versterkt digitale vaardigheden en maakt moeilijke thema’s bespreekbaar. Maar er blijven ook uitdagingen.
Gaming en jeugdwerk: een match?
Gaming hoort dan wel bij de leefwereld van jongeren, in het jeugdwerk blijft het wel wat op de achtergrond. Dat komt vooral door een gebrek aan middelen, kennis en vertrouwen.
Voor het project GAME ON, gefinancierd door het Departement Cultuur, Jeugd en Media, trok een mobiel gamelab in 2023 en 2024 door acht steden in Vlaanderen en Brussel. Meer dan 1.200 jongeren én jeugdwerkers ontdekten de kracht van games, VR en spellen rond maatschappelijke thema’s als rouw en klimaatopwarming. Het gameplezier stond centraal, maar er was ook oog voor samenwerking, kritische reflectie en sociale verbondenheid.
Wat meteen opviel? Projecten als GAME ON doorbreken het stigma rond gaming en maken gaming toegankelijk voor jongeren die thuis of op school weinig kansen krijgen om met digitale media aan de slag te gaan.
XL Medialab - Foto © Jeroen Broeckx
Wat leren we uit de evaluatie?
Op vraag van het departement evalueerde imec-SMIT (VUB) het project en onderzocht ook wat gaming het jeugdwerk te bieden heeft.
- Jeugdwerkingen staan dankzij het project meer open voor gaming, ondanks drempels zoals beperkte infrastructuur, tijd of kennis.
- Games zijn meer dan entertainment. Ze maken moeilijke thema's bespreekbaar en jongeren digitaal weerbaar.
- Gaming is meer dan passieve schermtijd: het is een creatieve en sociale tool die jongeren samenbrengt.
Foto © Isaac Ponsseele
Praktische tools voor jeugdwerkers
Met de juiste ondersteuning kan gaming uitgroeien tot een sterke sociale motor in het jeugdwerk. imec-SMIT ontwikkelde een stappenplan en een reeks tips & tricks om gaming duurzaam te integreren in het jeugdwerk. De tools helpen jeugdwerkers
- bij het bepalen van doelstellingen;
- het kiezen van geschikte spelvormen;
- het creëren van een veilige, inclusieve omgeving.
Gaming verdient een volwaardige plaats in het jeugdwerk. Betekenisvolle spelervaringen die aansluiten bij jongeren én jeugdwerkdoelen zijn een meerwaarde. Er blijven wel uitdagingen, zoals beperkte middelen, infrastructuur en terughoudendheid bij jeugdwerkers.
Foto © Nele Moens
M Leuven - Foto © Elias Derboven
3.5 Dertig nieuwe kunstwerken versterken Collectie Vlaamse Gemeenschap
In 2025 werd de Collectie Vlaamse Gemeenschap maar liefst dertig nieuwe kunstwerken rijker. Op advies van de Aankoopcommissie hedendaagse kunst selecteerde de Vlaamse minister van Cultuur kunstwerken van negentien kunstenaars. De werken krijgen een plek in toonaangevende musea voor hedendaagse kunst over heel Vlaanderen.
Meer budget, ruimere keuze
Het aankoopbudget steeg naar 325.000 euro, tegenover 250.000 euro in 2024. Met die extra middelen kon de minister een bijzonder gevarieerde selectie samenstellen. De kunstwerken worden toevertrouwd aan FOMU, Middelheimmuseum, M HKA, M Leuven, Mu.ZEE en S.M.A.K.
Van textiel tot videowerk
De aankoopcommissie selecteerde de werken volgens de criteria van het Kunstendecreet en het visieplan 2024-2026. Ze lette op diversiteit in leeftijd, een evenwicht tussen opkomend en gevestigd talent, actuele thema’s en museale waarde.
Het resultaat is een rijke mix van zes schilderijen en zes videowerken, aangevuld met vijf sculpturen en vijf werken in gemengde technieken. Verder omvat de selectie drie installaties, drie textielwerken en twee tekenwerken, waarvan één werk uit 27 afzonderlijke tekeningen bestaat.
The Blueprint of My Existence © Sara Boumkwo
Bekende namen én nieuw talent
Bekende kunstenaars zoals Fernando Marques Penteado, Maria Blondeel, Suchan Kinoshita en Maen Florin maken deel uit van de selectie. Verder werden sleutelwerken van Luís Lázaro Matos, Sharon Van Overmeiren en Thomas Verstraeten aangekocht.
Ook nieuw talent zoals Sara Boumkwo, Vedran Kopljar (& parents), Shervin/e Sheikh Rezaei en Brahim Tall krijgt een plek in de collectie. Vijftien kunstenaars maakten hun debuut in de collectie. Ook van kunstenaars die al vertegenwoordigd zijn, zoals Meggy Rustamova en Mashid Mohadjerin, werden nieuwe werken aangekocht om hun oeuvre verder uit te bouwen.
De aankopen hedendaagse kunst 2025 in cijfers
- 30 nieuwe kunstwerken;
- 19 kunstenaars, waarvan 15 debutanten;
- 325.000 euro aankoopbudget;
- verdeeld over 6 musea in Vlaanderen;
- mix van disciplines: schilderijen, video, sculpturen, installaties, textiel, gemengde technieken en tekeningen.
Dankzij deze aankopen groeit de Collectie Vlaamse Gemeenschap niet alleen in omvang, maar ook in diversiteit en relevantie. Alle aankopen van 2025 – en ook die van vorige jaren – zijn te bewonderen op de website van het Departement Cultuur, Jeugd en Media.
SMAK - Foto © Eva Vlonk
3.6 Peer support als antwoord op grensoverschrijdend gedrag in de cultuursector
Engagement Arts, een organisatie die cultuurwerkers ondersteunt bij grensoverschrijdend gedrag, wordt twee jaar gefinancierd (2025-2026) om peer-to-peersupport in de cultuursector te versterken. Door de samenwerking met Engagement Arts investeert het Departement Cultuur, Jeugd en Media in een duurzame werking rond peer support, die niet alleen slachtoffers, maar ook omstaanders en betrokkenen ondersteunt.
Peer support, of steun van collega’s uit het veld, is een belangrijk onderdeel in het beleid tegen grensoverschrijdend gedrag. Met het tweede Actieplan tegen grensoverschrijdend gedrag in de cultuursector (2024–2025) werd de peersupportwerking uitgebreid van de professionele kunsten naar amateurkunsten, circus, cultureel erfgoed en sociaal-cultureel werk.
Laagdrempelig aanspreekpunt met doorverwijsrol
In 2025 bouwde Engagement Arts een dagelijkse werking uit en ontpopte zich tot een veilig en professioneel aanspreekpunt voor iedereen in de cultuursector die met grensoverschrijdend gedrag te maken krijgt.
- Engagement Arts ondersteunt zowel slachtoffers als omstaanders en betrokkenen. Via open meetings, mailcontact en persoonlijke gesprekken biedt ze zorg op maat en creëert ze een veilige ruimte voor verhalen die elders vaak geen plaats vinden.
- Met de workshopdag It Takes a Village: Van Omstaander naar Engaged Peer versterkt Engagement Arts cultuurwerkers in hoe ze actief en zorgzaam kunnen reageren. De opleiding combineert kennisdeling met concrete casussen. Het doel is een mentaliteit van gedeelde zorg te verankeren in de hele cultuursector.
Engagement Arts werkt nauw samen met het Vlaams Meldpunt voor Grensoverschrijdend Gedrag en andere partners en verwijst waar nodig door naar de juiste hulpverlening.
Verder bouwen aan een veilige cultuursector
Engagement Arts werkt vandaag sectoroverschrijdend samen met partners als Socius, De Federatie, FARO, Literatuur Vlaanderen en talrijke kunst- en erfgoedhuizen. De organisatie wordt op Europees niveau erkend als goede praktijk.
Aline Bouvy, Enclosure - Foto © Tom Cornille
Dankzij een breed gedragen netwerk en een groeiende groep Engaged Peers bouwt Engagement Arts verder aan een cultuursector waar de zorg voor een veilige en inclusieve werkomgeving een gedeelde verantwoordelijkheid is. De komende jaren ligt de focus op verdere kennisdeling, workshops voor de hele sector en de verspreiding van de nieuwe Handleiding peer-to-peersupport.
Panamarenko — Reis naar de sterren - Foto © M HKA
3.7 Horizon 2035: koers zetten naar het cultuurbeleid van morgen
Met Horizon 2035 wil de Vlaamse minister van Cultuur samen met de cultuursector nadenken over hoe het cultuurbeleid er in de toekomst kan uitzien. Een belangrijke rol daarin is weggelegd voor de Toekomstcommissie, die in 2025 op vraag van de minister van start ging. De commissie werkt onafhankelijk en brengt diverse stemmen uit het hele cultuurveld samen. Het traject loopt tot september 2026 en moet uitmonden in een gedragen en inspirerende toekomstvisie.
Waarom vooruitkijken nodig is
Onze samenleving verandert razendsnel. Technologische evoluties, migratie, polarisatie en nieuwe manieren van creëren en samenleven stellen het cultuurbeleid voor uitdagingen. Daarom wil de overheid nu al onderzoeken welke rol cultuur in de toekomst moet spelen en hoe het beleid daarop kan inspelen.
De minister lanceerde Horizon 2035 in juni 2025 tijdens een publieksmoment in Museum M in Leuven. In het najaar van 2026 levert de Toekomstcommissie een eindrapport op met analyses, aanbevelingen en een helder toekomstbeeld voor het cultuurbeleid. Dat rapport moet de volgende jaren richting geven aan een beleid dat verbeelding stimuleert, verbinding versterkt en de democratische weerbaarheid van onze samenleving voedt.
Vier inhoudelijke pijlers
De Toekomstcommissie focust op vier grote thema’s:
- De transformatieve kracht van cultuur: cultuur als motor voor maatschappelijke verandering.
- Culturele democratie en inclusie: cultuur voor iedereen toegankelijk én representatief maken.
- Van competitie naar solidariteit: eerlijk delen van middelen, ruimte en kennis.
- Europa als proeftuin voor samenwerking: Vlaanderen sterker verbinden met andere Europese regio’s.
De commissie steunt daarbij op feitendossiers van het Kenniscentrum Cultuuronderzoek, essays van toonaangevende stemmen en reflecties van de bovenbouwspelers, aangevuld met de praktijkervaring en uiteenlopende perspectieven van de commissieleden zelf.
Een kompas voor de toekomst
Horizon 2035 legt geen vast plan op, maar biedt richting. Het nodigt de sector uit om samen te bouwen aan een cultuurbeleid dat klaar is voor de toekomst.
