6. Samenwerking
KMSKA - Foto © Fille Roelants
Samen staan we sterker. Dat werd zichtbaar in de evenementen en initiatieven die we samen met andere spelers realiseerden, zoals de podcastreeks van FAAM, de Vlaanderenleestdag of de inspiratiedag rond intergemeentelijk samenwerken. Tien jaar culturele samenwerking met de Franse Gemeenschap krijgt na evaluatie een duurzaam vervolg.
6.1 Once upon a time… in Vlaanderen: geschiedenis op de plek van het moment
6.2 Samen Sterker: over gemeentegrenzen samenwerken rond jeugd, cultuur en erfgoed
6.3 Van speelplein tot parkbank: Vlaanderen leest in openlucht
6.4 Samen investeren in een schitterende jeugd voor kinderen en jongeren
6.5 Cultuur verbindt over de taalgrens
6.6 MIX Vlaanderen: samen werken aan media-innovatie
6.1 Once upon a time… in Vlaanderen: geschiedenis op de plek van het moment
In 2025 brachten FAAM en de Canon van Vlaanderen tien historische sleutelmomenten tot leven in een podcastreeks Once upon a time… in Vlaanderen. De reeks sloeg meteen aan bij een breed publiek. Met bijna 200.000 unieke luisteraars in minder dan drie maanden – met een uitschieter van meer dan 70.000 voor de aflevering over de heksenvervolging – bewijst de podcast dat Vlaamse geschiedenis tot vandaag mensen weet te raken.
Tien plekken, tien kantelmomenten
In Once upon a time… in Vlaanderen neemt radio- en tv-presentator Sven Speybrouck luisteraars mee naar tien ogenschijnlijk gewone plekken in Vlaanderen op het moment dat daar iets bijzonders gebeurt. De reeks brengt historische gebeurtenissen tot leven met persoonlijke verhalen, scherpe inzichten en een soundscape die je meesleurt in tijd en ruimte.
Elke aflevering vertrekt van een concrete plek en een ingrijpende gebeurtenis. De Blandijnberg in Gent bijvoorbeeld: vandaag een rustige studieplek, maar op 8 september 1292 de verzamelplek van een woedende menigte voor de executie van Jean de Wettre, die levend verbrand werd omdat hij van mannen hield.
Eén bepaalde plek, één specifiek moment van verandering of geweld: daar focust Once upon a time… in Vlaanderen op. Samen met een expert reconstrueert Speybrouck wat er gebeurde, wie erbij betrokken was en wat er op het spel stond:
“Elke aflevering is een soort inleefreis. We vragen ons af: wie waren die mensen? Wat dreef hen? Wat zeggen die verhalen van vroeger over ons? En we doen wat historici niet mogen: we kijken met hedendaagse ogen naar het verleden. Zo ontdek je dat geschiedenis niet iets van vroeger is, maar wat zich afspeelde op plekken waar je elke dag langskomt.”
Sven Speybrouck
Sterk partnerschap met groot bereik
De podcastreeks werd gefinancierd door FAAM (Departement Cultuur, Jeugd en Media) en Canon van Vlaanderen, en uitgewerkt door Sven Speybrouck.
Voor de promotie werkten we samen met Het Nieuwsblad. Dat zorgde voor een uitzonderlijk bereik: waar 5.000 luisteraars per aflevering al zeer goed is, haalde deze nieuwe reeks een veelvoud daarvan.
Toegankelijke verhalen voor een breed publiek
De podcastreeks behandelt uiteenlopende thema’s uit de Vlaamse geschiedenis, van de uitvinding van de anticonceptiepil tot het mijnverleden van Barak 15 in Limburg.
Once upon a time… in Vlaanderen is te beluisteren op FAAM, de Canon van Vlaanderen en Het Nieuwsblad.
Foto © DEMOS Comeet
6.2 Samen Sterker: over gemeentegrenzen samenwerken rond jeugd, cultuur en erfgoed
Op 25 februari 2025 kwamen cultuur-, erfgoed- en jeugdprofessionals in Brussel samen voor een inspiratiedag over intergemeentelijk samenwerken rond jeugd, cultuur en erfgoed. Via inspirerende voorbeelden, infosessies en netwerkmomenten ontdekten ze dat samenwerken over gemeentegrenzen heel wat voordelen biedt, zowel voor inwoners als voor de lokale werkingen.
Waarom intergemeentelijk samenwerken loont
Gemeenten hebben uiteenlopende taken en bevoegdheden. Om die uit te voeren kunnen ze vrijwillig samenwerken met andere gemeenten. Dat gebeurt onder meer via de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden in de cultuursector (en de ruimere vrijetijdssector). Gemeenten kunnen zo
- een breder en kwalitatiever cultureel of vrijetijdsaanbod realiseren;
- kennis en expertise uitwisselen;
- hun slagkracht verhogen en meer inwoners bereiken;
- inspelen op regionale noden en gezamenlijke uitdagingen aanpakken.
De samenwerkingsverbanden nemen een regierol op en bundelen de krachten van elke gemeente. Zo behouden ze het overzicht en zorgen ze voor regionaal maatwerk.
Erfgoedcel Denderland - Foto © Gert Swillens
Inspiratie uit de praktijk
Dat samenwerken loont, werd zichtbaar door de vele inspirerende voorbeelden uit het veld. Negentien organisaties stelden hun project voor, we lichten er drie uit.
Streekvereniging Zuidrand
Sinds 2017 bundelt Zuidrand initiatieven rond cultureel erfgoed, cultuur, toerisme en natuurbeleving in één werking. In 2018 kreeg de vereniging een erkenning als onroerenderfgoedcel, in 2020 als intergemeentelijk samenwerkingsverband met een bovenlokale cultuurwerking en in 2021 als erfgoedcel Zuidrand. Hun kracht: geloven in bovenlokaal en transversaal samenwerken, lang voor daar Vlaamse werkingsmiddelen voor waren.
Klub Karbon
Dit project van ECRU verbindt vijf cultuurhuizen uit de regio met het jeugdwelzijnswerk (Arktos Limburg) om meer jongeren in kwetsbare situaties te bereiken. Een vormingswerker van Arktos slaat de brug tussen getalenteerde jongeren en cultuurcentra, die op hun beurt via hun netwerk masterclasses organiseren, podiumkansen creëren en infrastructuur ter beschikking stellen.
Dijk 92 - Foto © Step Wollaert
Biblio Waas
In het Waasland vormen tien bibliotheken samen een regiobibliotheek met transport. Er zijn uniforme uitleenregels en leden krijgen toegang tot de gezamenlijke Wase collectie. Enthousiaste vrijwilligers brengen het materiaal van de ene naar de andere bibliotheek met elektrische deelwagens. Zo stimuleren ze op een duurzame en inclusieve manier lezen en geletterdheid in het Waasland.
Inspiratiegids nodigt uit tot samenwerking
De vele inspirerende ideeën en voorbeelden maakten één ding duidelijk: samenwerking loont. Om die inspiratie vast te houden, ontwikkelde het departement een online gids over intergemeentelijk samenwerken rond jeugd, cultuur en erfgoed. Het is een unieke inspiratiebron die alle informatie, projecten en ideeën bundelt en uitnodigt om zelf de stap te zetten. Want samen staan we sterker.
Foto © IGS Kempens Karakter
De studiedag Samen Sterker werd georganiseerd door het Departement Cultuur, Jeugd en Media, samen met Agentschap Onroerend Erfgoed, Agentschap Binnenlands Bestuur, Sport Vlaanderen, FARO, OP/TIL, Netwerk Onroerend Erfgoed, Demos, Bataljong en VVSG.
Foto © Simon Bequoy
6.3 Van speelplein tot parkbank: Vlaanderen leest in openlucht
Met Vlaanderenleestdag versterken we leesmotivatie en leesplezier bij een breed publiek door lezen zichtbaar te maken en participatie aan leesinitiatieven te bevorderen. Tijdens de derde editie van Vlaanderenleestdag trokken heel wat Vlamingen met een boek naar buiten. Omdat de campagne dit jaar samenviel met de Buitenspeeldag, lag de focus op lezen in openlucht. Met de slogan ‘Kom je buiten lezen?’ wilden de organisatoren tonen hoe aangenaam buiten lezen kan zijn: op een parkbank, een speelplaats, een terras of gewoon op een zonnige stoep. Soms heb je alleen een boek en wat frisse lucht nodig.
Lezen op buitenspeellocaties
Vlaanderenleestdag, een initiatief van Departement Onderwijs & Vorming, Iedereen Leest en Departement Cultuur, Jeugd en Media, vindt elk jaar plaats op Wereldboekendag (23 april). De koppeling met de Buitenspeeldag gaf de editie van 2025 een extra impuls.
- Op tal van buitenspeellocaties verschenen leeshoekjes, voorleesmomenten en creatieve leesactiviteiten.
- In de UiTdatabank werden 103 publieksactiviteiten geregistreerd.
- Naast bibliotheken organiseerden ook scholen, organisaties en bedrijven tal van initiatieven.
Hoewel het weer tegenzat, was de respons groot. De campagnehashtags leverden meer dan 90 Facebookposts en bijna 200 Instagramberichten op.
Creatieve campagne zet mensen in beweging
De leeskit – een toolkit met affiches en tips – bleek opnieuw een sterke motor. Het materiaal werd bijna 2.000 keer gedownload, vooral door scholen en bedrijven.
Nieuw dit jaar was de leesbingo, een speels format met leesopdrachten, zoals een fietsenrek omtoveren tot een boekenrek, of de koffiebar ombouwen tot leesbar.
Ook de wedstrijd zorgde voor extra zichtbaarheid. Scholen, bedrijven en organisaties deelden massaal foto’s van hun buitenleesmomenten op sociale media. Door @vlaanderenleestdag te taggen en de hashtag #vlaanderenleestdag2025 te gebruiken, maakten ze kans op een prijs. Vier winnaars – twee scholen en twee organisaties – ontvingen elk een boekenpakket én een unieke Vlaanderenleestdagstrandstoel.
Bekende gezichten in herkenbare stoelen
Op verschillende locaties in Vlaanderen namen bekende namen zoals Dominique Van Malder, Soe Nsuki en ambassadeur Kawtar Ehlalouch plaats in die stoelen om in openlucht voor te lezen. Zo kreeg buiten lezen een extra gezicht.
Foto © Simon Bequoy
Focus op pendelaars in 2026
Ondanks de regenbuien was deze derde editie opnieuw een succes. In 2026 neemt Iedereen Leest de coördinatie van Vlaanderenleestdag volledig op zich. Met de slogan ‘Lezen brengt je in vervoering’ focust de vierde editie op pendelaars. Het belooft alweer een mooie dag voor de literatuur te worden.
> Meer informatie op vlaanderenleestdag.be.
Foto © Michiel Devijver
Foto © VRT
6.4 Samen investeren in een schitterende jeugd voor kinderen en jongeren
Met het nieuwe jeugd- en kinderrechtenbeleidsplan (JKP) 2025-2029 kiest Vlaanderen resoluut voor een toekomst waarin elk kind en elke jongere zich goed in zijn vel voelt, ruimte krijgt om te groeien en solidair kan deelnemen aan de samenleving. Het plan legt duidelijke prioriteiten vast en vertaalt ze naar concrete acties over beleidsdomeinen heen. Zo wil Vlaanderen structureel inspelen op de noden en uitdagingen die kinderen en jongeren vandaag ervaren.
Stem van kinderen en jongeren centraal
Het JKP 2025-2029 is het resultaat van een intensief participatietraject waarin kinderen en jongeren, jeugdorganisaties, experten en beleidsmakers mee nadachten over de toekomst en mee de prioriteiten en concrete acties bepaalden. Dat gebeurde via stakeholdermomenten, een survey, workshops en thematische werkgroepen. Het resultaat is een beleidsplan waarin de stem van kinderen en jongeren centraal staat en dat tegemoetkomt aan wat ze vandaag nodig hebben.
Antwoord op actuele uitdagingen
Het nieuwe JKP wil een antwoord bieden op de complexe uitdagingen waar kinderen en jongeren vandaag voor staan. Het plan zet daarom in op samenwerking tussen verschillende beleidsdomeinen én kiest voor een geïntegreerde en holistische benadering die alle aspecten van het leven van kinderen en jongeren omvat. Dat speelt zich immers niet af in hokjes, maar op kruispunten van verschillende domeinen.
Kinderrechten vormen de basis. Zo draagt het JKP bij aan een inclusieve en rechtvaardige samenleving.
Vier duidelijke prioriteiten
Met het JKP focussen we op de volgende prioriteiten:
Goed in je vel Het mentaal welzijn van kinderen en jongeren is cruciaal voor hun ontwikkeling. Met deze prioriteit streven we naar een veilige leefomgeving, een warme toeleiding naar hulp en een sterkere digitale weerbaarheid.
Ruimte om jong te zijn Kinderen en jongeren hebben plekken nodig waar ze kunnen, willen en mogen spelen, leren, ontmoeten en groeien. Met deze prioriteit zetten we in op meer kind- en jeugdvriendelijke publieke ruimte, waarin ze zich veilig en zelfstandig kunnen verplaatsen. En die ook bestand is tegen de gevolgen van de klimaatverandering.
Weg naar volwassenheid De stap naar volwassenheid is voor veel jongeren een kantelmoment. Ze zoeken hun weg, nemen meer verantwoordelijkheid en botsen soms op hindernissen. In deze prioriteit ondersteunen we hen in die overgang. We erkennen hun talenten en bieden hun trajecten op maat.
Samenleven in solidariteit We willen een samenleving waar iedereen zich welkom voelt. Met deze prioriteit maken we vrije tijd toegankelijker, helpen we jongeren groeien tot actieve burgers en ondersteunen we vrijwillig engagement.
Van visie naar uitvoering
Het JKP vertaalt de visie van de Vlaamse Regering naar concrete doelstellingen en acties. Elk beleidsdomein neemt zijn verantwoordelijkheid op, met duidelijke afspraken en opvolging. Zo is het JKP een dynamisch instrument dat mee evolueert met de samenleving én met de noden van kinderen en jongeren.
- Lees meer over het nieuwe JKP, de prioriteiten en de uitvoering van de acties.
- Wil je zelf aan de slag met beleidsparticipatie? Ontdek hoe op www.ookeenstem.be.
Stad Gent - Foto © Rosan Steenbrugge
6.5 Cultuur verbindt over de taalgrens
De culturele samenwerking tussen de Vlaamse en Franse Gemeenschap creëert een aanzienlijke meerwaarde en wordt sterk gewaardeerd door culturele actoren aan beide kanten van de taalgrens. Dat blijkt uit een analyse van tien jaar culturele projectoproepen tussen beide gemeenschappen. Op een ontmoetingsdag met de culture sector, waar we de positieve resultaten deelden, klonk zelfs de roep naar meer samenwerking.
Tien jaar samenwerking in beeld
Tussen 2016 en 2025 ontvingen 152 organisaties uit beide gemeenschappen meer dan 1,7 miljoen euro steun. Brusselse organisaties namen een belangrijke plaats in, maar ook elders werden de oproepen goed benut. De ondersteunde projecten waren zeer divers, zoals
- podiumkunsten en multidisciplinaire trajecten;
- sociaal-culturele initiatieven;
- festivals, residenties en publicaties.
Vaak werkte de samenwerking als katalysator voor creatieve kruisbestuiving, regelmatig zorgde ze voor netwerkuitbreiding of nieuwe artistieke perspectieven.
Meerwaarde van samenwerking
Samenwerken over de taalgrens versterkt professionele relaties en biedt makers kansen om expertise te delen, methodieken te ontwikkelen en hun werk aan een breder publiek te tonen.
Deze interacties verhogen de duurzaamheid van partnerschappen en dragen bij aan een sterker en inclusiever cultureel ecosysteem.
Noden en verwachtingen van het veld
De analyse toont ook duidelijke verwachtingen. Culturele actoren vragen
- bijkomende structurele ondersteuning;
- meer ontmoetingskansen;
- stimulansen voor mobiliteit (verplaatsingen over de taalgrens);
- instrumenten voor een sterkere zichtbaarheid en spreiding van resultaten.
Als we dergelijke randvoorwaarden verbeteren, kan de impact van de culturele samenwerking nog groter worden.
Naar een duurzame samenwerking
Omdat een blijvende en versterkte samenwerking essentieel is, werken beide administraties in 2026 nieuwe beleidsmaatregelen uit. Die moeten duurzame partnerschappen mogelijk maken en culturele uitwisseling tussen de twee gemeenschappen nog verder versterken.
6.6 MIX Vlaanderen: samen werken aan media-innovatie
In juni 2025 bracht MIX Vlaanderen spelers uit de Vlaamse mediasector, de academische wereld en het beleid samen voor een inspiratiedag rond media-innovatie in Vlaanderen. Eén vraag stond centraal: hoe werken we in het Vlaamse media-ecosysteem beter, slimmer en veerkrachtiger samen rond innovatie en digitale transformatie? De inspiratiedag verbond praktijk, beleid én toekomstvisie, met als doel elkaar te versterken in een snel veranderend medialandschap.
Samen innoveren
MIX Vlaanderen stond in het teken van samen leren, reflecteren en bouwen. De focus lag niet alleen op technologische innovatie zoals AI, mediaproductietools of nieuwe contentvormen, maar vooral op de manier waarop samenwerking innovatie kan versnellen en versterken.
Kennisdeling uit de praktijk
Het programma bestond uit inhoudelijke sessies en panelgesprekken, waarin inzichten uit concrete projecten werden gedeeld. Thema’s waren onder meer:
- nieuwe digitale tools in mediaproductie;
- de rol van artificiële intelligentie in media;
- kansen en uitdagingen voor uitgevers en audioformats;
- verrijking van mediaconsumptie via innovatieve concepten.
Deze sessies toonden hoe mediabedrijven, start-ups en kennisinstellingen samenwerken om technologische grenzen te verleggen en nieuwe media-ervaringen uit te testen. Die kruisbestuiving tussen disciplines en perspectieven is wat media-innovatie écht vooruithelpt.
Samenwerking als motor voor duurzame innovatie
Naast de inhoudelijke sessies bood MIX Vlaanderen ook ruimte voor ontmoeting. Tijdens informele netwerkmomenten wisselden professionals ervaringen uit, verdiepten ze partnerschappen en legden ze nieuwe contacten.
MIX Vlaanderen maakte duidelijk dat innovatie niet losstaat van samenwerking. Door talent, visie en middelen samen te brengen, kan de sector gezamenlijk impact realiseren. De inspiratiedag vormt zo een belangrijke bouwsteen voor toekomstige projecten en strategische initiatieven in de Vlaamse mediasector.
