5. Internationaal
Foto © VRT
Internationale uitstraling geven aan cultureel Vlaanderen of mee onze stempel drukken op het Europese beleid: ook daar levert ons departement inspanningen voor. Dankzij nieuwe Europese regels zijn mediadiensten nu vlot toegankelijk voor iedereen. We onderhandelden volop mee over het nieuwe Europese cultuurprogramma en in 2030 wordt Leuven culturele hoofdstad van Europa.
5.1 Leuven wordt Europese Culturele Hoofdstad in 2030
5.2 Media voor iedereen: nieuwe regels maken tv en apps toegankelijker
5.3 In HARMONY samenwerken aan mentaal welzijn van jongeren
5.4 AgoraEU in de maak: Vlaanderen geeft het nieuwe Europese cultuurprogramma mee vorm
5.1 Leuven wordt Europese Culturele Hoofdstad in 2030
In 2030 mag opnieuw een Belgische stad de titel van Europese Culturele hoofdstad dragen. Na een intens meerjarig selectieproces koos een Europese jury in 2025 voor Leuven. De stad wist de jury te overtuigen met een sterk inhoudelijk programma, een duidelijke toekomstvisie en een breed lokaal draagvlak.
Wat houdt de titel in?
De titel European Capital of Culture (ECOC), is een prestigieus initiatief van de Europese Unie. Elk jaar krijgen twee of drie Europese steden de kans om zich een jaar lang te tonen als centrum van cultuur, creativiteit en ontmoeting. De titel zet steden internationaal op de kaart en stimuleert culturele innovatie en internationale samenwerking.
Een lange en transparante selectieprocedure
De Belgische selectie startte in oktober 2023 met een oproep om kandidaturen in te dienen. In oktober 2024 volgde een preselectie met zes kandidaat-steden: Brugge, Gent, Kortrijk, Leuven, Molenbeek en Namen. Na een verdere uitdieping bleven Leuven, Molenbeek en Namen over voor de finale selectie in september 2025. Uiteindelijk kwam Leuven als winnaar uit de bus.
De organisatie van de competitie moet voldoen aan de Europese richtlijnen en eerlijk en transparant verlopen. Daartoe werd een Managing Authority opgericht, waarin het Departement Cultuur, Jeugd en Media samenwerkte met de administraties van de Franse en Duitstalige Gemeenschap.
Een jury van onafhankelijke experten – mensen met veel ervaring in de culturele sector en voeling met de Europese dimensie van de projecten – beoordeelde de kandidaturen op basis van de bidbooks, presentaties en bezoeken aan de kandidaat-steden. Zo kreeg de jury een goed beeld van de artistieke visie, de programmering en de lokale gedragenheid.
Foto © Belgaimage
Leuven wint met toekomstgericht programma
Leuven overtuigde de jury met LOV2030 – Leuven & Beyond, een toekomstgericht programma rond het thema HumanNature. Het programma legt de link tussen cultuur, samenleving en grote maatschappelijke uitdagingen als polarisatie en klimaatverandering.
Leuven ziet kunst niet enkel als expressievorm, maar als motor voor duurzame verandering, verbinding, debat en verbeelding. De jury prees ook de duidelijke langetermijnvisie en de sterke lokale verankering.
Op weg naar 2030
De komende vier jaar vertaalt Leuven het bidbook naar concrete acties en projecten. Het departement, de administraties van de Franse en Duitstalige Gemeenschap en de Europese Commissie blijven het project mee opvolgen.
Het belooft een traject te worden dat niet alleen de stad Leuven, maar ook de regio in beweging brengt. LOV2030 wordt zonder twijfel een project waarvan we de komende jaren nog veel zullen horen.
Foto © Sanne De Block
5.2 Media voor iedereen: nieuwe regels maken tv en apps toegankelijker
Sinds 28 juni 2025 gelden in Vlaanderen nieuwe regels voor televisie, apps en streamingplatformen. Het doel: media beter toegankelijk maken voor mensen met een beperking. De regels vloeien voort uit de Europese Toegankelijkheidsrichtlijn en zijn intussen opgenomen in het Mediadecreet. Omroepen en telecomoperatoren pasten hun diensten al aan, onder meer met eenvoudigere navigatie en vlot toegankelijke ondertiteling.
Wat valt onder de nieuwe regels?
De regelgeving geldt voor
- eindapparaten: televisies, decoders en afstandsbedieningen;
- diensten die toegang geven tot audiovisuele media: websites, apps, elektronische programmagidsen en streamingplatformen.
Zo moeten niet alleen de programma’s zelf, maar ook de apps, websites en platformen van bijvoorbeeld VRT MAX, VTM GO en Play vlot toegankelijk zijn.
Hoe helpen deze nieuwe regels mensen met een beperking?
Mensen met een beperking kunnen nu
- eenvoudig ondertiteling inschakelen;
- op een gebruiksvriendelijke manier door een website of app navigeren;
- zelf instellen welke ondersteuning ze nodig hebben;
- duidelijke informatie krijgen over toegankelijkheid.
Kijkers met een beperking krijgen dus meer controle over hun mediagebruik. Ze worden minder afhankelijk van anderen om nieuws, informatie of ontspanning te volgen. De ambitie is helder: media moeten voor iedereen vlot toegankelijk zijn.
Verbeterde apps, platformen en tv-diensten
Vlaamse mediabedrijven en telecomoperatoren hebben de voorbije maanden hard gewerkt om hun diensten en platformen aan te passen aan de striktere toegankelijkheidsregels.
Mediabedrijven als VRT, DPG Media en Play Media zetten belangrijke stappen om gelijke en inclusieve toegang tot hun platformen te garanderen. Zo werd het voor kijkers eenvoudiger om ondertiteling in te schakelen op elk toestel en elke app. Daarnaast werden hun apps en websites ook gebruiksvriendelijker.
Ook telecomoperatoren zoals Telenet en Proximus hebben inspanningen geleverd om de toegankelijkheid te verbeteren. Navigeren door menu’s en programmagidsen werd eenvoudiger en toegankelijker – bijvoorbeeld via spraakweergave voor blinden en slechtzienden –, waardoor programma’s makkelijker terug te vinden zijn.
Blijvend engagement
Met deze maatregel bevestigt de Vlaamse overheid haar blijvende inzet voor gelijke toegang tot media voor alle burgers. De uitvoering van de regelgeving wordt opgevolgd in samenwerking met mediaspelers, consumentenorganisaties en de Vlaamse Regulator voor de Media.
Foto © VRT
5.3 In HARMONY samenwerken aan mentaal welzijn van jongeren
Met het Interreg Europe-project HARMONY zet het Departement Cultuur, Jeugd en Media samen met Europese partners voluit in op mentaal welzijn van kinderen en jongeren. Doel van het project is beleidsinstrumenten te verbeteren en kennis en expertise te delen. Initiatieven zoals de podcastreeks Luistertijd maken mentale gezondheid bespreekbaar en geven jongeren een duidelijke stem in het beleid.
Sterk Europees partnerschap
HARMONY kadert binnen de prioriteit 'Goed in je vel' van het Vlaams jeugd- en kinderrechtenbeleidsplan 2025-2029. Het project focust op
- uitwisseling van goede praktijken tussen Europese regio’s;
- een beter beleid rond mentaal welzijn;
- actieve betrokkenheid van jongeren bij het beleid.
Het project brengt partners uit heel Europa samen: Murcia (Spanje) treedt op als trekker. Daarnaast werken ook partners uit Normandië (Frankrijk), Finland, Litouwen, Bosnië en Herzegovina, Albanië, Bulgarije en Portugal mee.
De eerste drie jaar van het project staan in het teken van leren via studiebezoeken, evenementen en het delen van goede praktijken. In het vierde jaar worden de inzichten omgezet in Vlaams beleid en worden de resultaten breed gedeeld.
Ketclub - Foto © Lucinde Wahlen
Sterke verankering in Vlaanderen
Lokale partners zijn cruciaal. In Vlaanderen betrekken we onder meer deze organisaties bij HARMONY:
- het Jeugdonderzoeksplatform (JOP);
- de Vlaamse Jeugdraad;
- intermediaire organisaties zoals De Ambrassade, Bataljong, JINT en STEKR, de nieuwe (kennis)organisatie Kinderrechten.
Elk semester brengen we deze partners samen voor overleg. Ook de aanspreekpunten jeugd-en kinderrechtenbeleid uit de Vlaamse administraties nemen daaraan deel.
Zo koppelen we Europese expertise aan Vlaamse betrokkenheid en bouwen we aan een beleid dat jongeren sterker maakt.
Luistertijd: jongeren aan het woord
Binnen HARMONY lanceerden we de podcastreeks Luistertijd. Daarin gaan jongeren en beleidsmakers in gesprek over mentaal welzijn, telkens op een plek die symbool staat voor steun en ontmoeting. Thema’s als omgaan met stress en emoties, en gezonde relaties komen aan bod. Zo krijgt de stem van jongeren een centrale plaats in het beleid.
BWMSTR Label Living Frameworks VAi - Foto © Dieter Daniels
5.4 AgoraEU in de maak: Vlaanderen geeft het nieuwe Europese cultuurprogramma mee vorm
De Europese Unie werkt aan een nieuwe meerjarenbegroting voor 2028–2035. Dat budget bepaalt ook de toekomst van cruciale steunprogramma’s voor cultuur en media. Met AgoraEU, de voorgestelde opvolger van Creative Europe, wil de Europese Commissie de programma’s bundelen en versterken. Het Departement Cultuur, Jeugd en Media bereidde zich in 2025 grondig voor op de onderhandelingen over AgoraEU.
Van Creative Europe naar AgoraEU
In 2027 lopen belangrijke ondersteuningsprogramma’s zoals Creative Europe en Erasmus+ af. Voor de periode 2028–2035 stelt de Europese Commissie het opvolgprogramma AgoraEU voor:
- een samenvoeging van Creative Europe en CERV (Citizens, Equality, Rights and Values);
- extra ondersteuning voor nieuwsmedia.
De lidstaten en het Europees Parlement onderhandelen in 2026 over dit voorstel. Het doel is een gemeenschappelijke definitieve tekst die de regels voor het nieuwe programma vastlegt.
Impact van Creative Europe in Vlaanderen
Via een grondige voorbereiding wil het departement de Vlaamse beleidsprioriteiten en de noden van de cultuur- en mediasector maximaal laten meewegen in de onderhandelingen. Daarom lieten we na vier jaar looptijd onderzoeken hoe Creative Europe in Vlaanderen wordt gebruikt en ervaren.
Het onderzoek, uitgevoerd door Indiville, bestudeerde de impact van het steunprogramma op de Vlaamse sectoren. Het traject bestond uit een literatuurstudie, een consultatiedag met de sector, de eigenlijke onderzoeksfase met thematische focusgroepen en diepte-interviews, en een inspiratiedag na afronding van het onderzoek.
Wat bleek? Vlaamse organisaties
- zijn goed vertrouwd met Creative Europe;
- dienen vaker dan gemiddeld kwalitatief sterke projecten in, die dan uiteindelijk niet kunnen worden goedgekeurd wegens te weinig budget.
Tegelijk blijft de administratieve last voor veel organisaties, vooral kmo’s, te hoog.
Hoe gaat het verder?
In 2026 zet het departement – goed onderbouwd – de onderhandelingen over een sterke opvolger van Creative Europe verder. Daarbij zijn de aanbevelingen uit het onderzoek heel belangrijk. Ze geven immers mee richting aan het standpunt van Vlaanderen ten opzichte van het AgoraEU-voorstel.
Verder helpen ze ons om de huidige werking van de Creative Europe Desk Vlaanderen te versterken. Zo blijft de desk een betrouwbare partner voor organisaties die succesvolle projecten willen opzetten en indienen.
